Nga dự định sẽ thoát khỏi sự lệ thuộc vào hệ thống định vị toàn cầu GPS của Hoa Kì với dự án định vị vệ tinh sắp hoàn thành là Glonass. Đây có thể nói là một bước tiến quan trọng của người Nga nhằm củng cố các vấn đề an ninh quốc gia, mang lại lợi ích cho người dân cũng như phục hồi vị thế trên thị trường thiết bị định vị trong nước và thế giới.


Theo nguồn tin từ Maxcova cho hay, chính phủ muốn hệ thống Glonass phải hoạt động kết hợp và song song với GPS thay vì trở thành đối thủ cạnh tranh trực tiếp. Bổ sung cho ý kiến trên, nhà sản xuất công nghệ định vị hàng đầu của Nga, KB Navis, cũng cho biết công ty đã phát triển một loại chip mang tính cách mạng đầu tiên trên thế giới với khả năng thu nhận tín hiệu từ GPS, Glonass và các hệ thống định vị khác. Sau nhiều cuộc thảo luận, lãnh đạo cơ quan vũ trụ Nga (Roscosmos) công bố Nga đã chọn giải pháp kết hợp và tương thích Glonass với các nền tảng khác trước tiên là GPS, sau đó sẽ mở rộng thêm với hệ thống định vị của Liên minh châu Âu EU Galileo, mạng lưới định vị la bàn của Trung Quốc.

Phát biểu trong cuộc phỏng vấn với BBC News, Anatoly Perminov, giám đốc Roscosmos cho biết: "Hiện tại chúng tôi sử dụng một bộ thu tín hiệu kép hổ trợ cả GPS và Glonass. Ví dụ, tại các vĩ tuyến phía bắc, nếu việc thu nhận tín hiệu GPS gặp khó khăn thì chúng tôi sẽ sử dụng hệ thống của Nga. Điều này sẽ khiến các bộ thu tín hiệu hoạt động chính xác và đáng tin cậy hơn. Hơn nữa, chúng tôi đang tiến đến tương thích với hệ thống định vị của châu Âu là Galileo cũng như các hệ thống của Trung Quốc và Ấn Độ."

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh Glonass cũng rất cần thiết đối với an ninh quốc gia, vì vậy phía Hoa Kì không cần phải cân nhắc khi thay đổi hoặc làm mờ tín hiệu GPS của mình ở khu vực LB Nga trong trường hợp xảy xung đột quân sự. Điển hình là trong cuộc chiến giữa Nga-Georgia vào tháng 8 năm 2008.

Bên cạnh mục đích quân sự, công nghệ định vị của Nga có lẽ chính xác hơn và đáng tin cậy hơn nhưng liệu chúng có sẵn sàng phục vụ cho mọi người dân?



Phải có ít nhất 24 vệ tinh để tiến hành bao phủ toàn cầu
Được sử dụng trong quân đội vào giai đoạn cuối những năm 1970, hệ thống vệ tinh định vị toàn cầu Glonass sau đó đã trở thành một dự án vừa quân sự vừa dân sự. Tương tự GPS, Glonass cũng xác định vị trí chính xác một đối tượng trên Trái Đất bằng cách sử dụng các tín hiệu vệ tinh từ không gian. Với 18 vệ tinh trên quỹ đạo và 3 vệ tinh khác chuẩn bị đưa vào hoạt động trong vài tuần tới, Glonass hiện đã bao phủ toàn bộ lãnh thổ Nga và hơn 2/3 Trái Đất. Để đảm bảo phủ sóng toàn cầu, dự kiến phải có ít nhất 24 vệ tinh hoạt động và phía Maxcova đã hứa hẹn sẽ hoàn tất vào cuối năm nay.

Nhưng để đạt được thành công, đặc biệt là trên phương diện thương mại, điều này thật không dễ dàng. Không có nhiều người Nga trang bị những thiết bị định vị hổ trợ hệ thống Glonass trên xe hoặc sử dụng các thiết bị khác như điện thoại di động, máy ảnh số tích hợp chip thu tín hiệu Glonass.

Liên ban Xô Viết phóng vệ tinh định vị đầu tiên lên quỹ đạo vào tháng 10 năm 1982, giữa thời kì chiến tranh lạnh trong cuộc chạy đua về không gian và vũ trang. Cùng thời gian đó, Hoa Kì cũng đã phóng rất nhiều vệ tinh Navstar GPS sau được biết đến là GPS (Global Positioning System).

Trong những năm đầu của dự án Glonass, có tổng số 43 vệ tinh đã được phóng với mục tiêu bao phủ toàn cầu đến năm 1991. Đây cũng là năm sụp đổ của Liên ban Xô Viết và mặc dù mang nhiều tham vọng nhưng chỉ có 12 vệ tinh Glonass đang bay quanh Trái Đất.

Sự hổ trợ của Putin:


Cựu tổng thống Nga Putin là một trong những người đầu tiên nhận được thiết bị Glospace (*)
Những năm sau thời kì cải tổ chế độ chính trị, kinh tế Liên Xô, nền kinh tế quốc gia gặp nhiều khó khăn nên dự án Glonass bị cắt giảm kinh phí. Các vệ tinh bị tạm ngưng hoạt động để lại thế độc quyền cho Hoa Kì với GPS. Sau đó, GPS đã trở thành hệ thống dẫn đường duy nhất thật sự hữu dụng, phục vụ cho quân đội Hoa Kì và người dân trên toàn thế giới.

Tuy nhiên, mọi thứ đã đổi khác khi dự án nhận được sự hổ trợ của cựu tổng thống Vladimir Putin vào năm 2000. Chính phủ của ông đã tiến hành phục hồi và xếp dự án vào những vấn đề hàng đầu của quốc gia.

Khi có nhiều vệ tinh hơn được phóng lên quỹ đạo, các kỹ sư và nhà khoa học Nga đã bắt đầu phát triển nhiều dự án liên quan đến Glonass và nâng cấp các dự án cũ - từ thiết bị tìm kiếm trên vòng cổ chú chó cưng Koni của Putin, đến hệ thống dẫn đường tên lửa đạn đạo, vòng điện tử giám sát tù nhân.

Podolsk, một thị trấn nhỏ ngoại ô Maxcova, là một trong những nơi mà xe cảnh sát được trang bị các thiết bị dò tìm kết hợp bộ thu sóng kép GPS/Glonass đầu tiên. Theo thống kê chính thức, sự khởi đầu này đã giúp cảnh sát phối hợp chặt chẽ với nhau và quan trọng hơn - giảm thiểu tỉ lệ phạm pháp. Cụ thể, các điều phối viên tại trung tâm giám sát sử dụng tín hiệu vệ tinh để xác định vị trí các xe tuần tra trên màn hình và chỉ đạo các cảnh sát viên gần nhất đến khu vực cần can thiệp một cách nhanh chóng.

Cảnh sát viên Vladimir Zhukov cho hay: "Một lần, có một tên ăn cắp chiếc điện thoại của một cô gái trên quãng trường Lênin. Chúng tôi đang làm việc gần đó và nhờ các camera quan sát, điều phối viên tại trung tâm đã nắm bắt tình hình, xác định vị trí bằng hệ thống Glonass cho thấy xe của chúng tôi đang ở gần nhất. Cuối cùng, chúng tôi đã dễ dàng tóm được gã trộm vặt này!"

Chỉ ở thập niên đầu tiên của thiên niên kỉ này, giới chức trách mới quyết định cho phép người dân Nga tiếp cận với hệ thống định vị toàn cầu. Tại Nga, hầu hết bản đồ được thiết lập rất thận trọng với nhiều sự khác biệt lớn vì những lý do an ninh quốc gia và mối lo ngại xâm lược.

Xoay chuyển thương mại hóa:

*Thiết bị dẫn đường thương mại đầu tiên của Nga dành cho xe hơi có tên Glospace-SGK 70 xuất hiện trên thị trường vào năm 2007. Glospace-SGK 70 có kích thước gấp đôi so với các thiết bị GPS thông thường, không có pin bên trong, sử dụng năng lượng nhiều hơn và có giá trên 500USD.


"... Glonass là một phần của quốc gia và chúng ta là những người yêu nước ..."
Mikhail Fadeev, một chuyên gia về công nghệ dẫn đường, cho biết chỉ có khoảng vài ngàn thiết bị được bán ra vào 2 năm trước, khách hàng chủ yếu là những người yêu thích công nghệ định vị. Còn năm nay, Glospace không còn được bán trên thị trường nữa.

Fadeev nói: "Glospace hoạt động không được tốt cho lắm và thành thực mà nói, tôi sẽ không bao giờ gọi Glospace là một sản phẩm thương mại. Tôi nghĩ thiết bị này đúng hơn là một hình thức PR khi nó được trình diễn trước những người như cựu tổng thống Putin, ngài Patriarch Alexii (tổng giám mục giáo hoàng chính thống Nga) và nhà lãnh đạo Roscosmos."

Một trong những lý do khiến giá thành của Glospace cao chính là bộ thu nhận tín hiệu bên trong. Không giống như loại chip nhỏ được sử dụng trên các thiết bị GPS, bộ thu của Glospace lớn hơn, mắc hơn với giá dưới 100USD. Khi cộng thêm các cấu thành khác của thiết bị thì giá cuối cùng bị đội lên gấp 5 lần.

Bên cạnh đó, Fadeev cũng cho biết, bộ thu tín hiệu của Glospace lại không thể tích hợp trên các thiết bị như điện thoại di động, máy ảnh hoặc thiết bị dẫn đường cầm tay. Điều này cũng giải thích sự vắng mặt của Glospace trên mảng thị trường thiết bị dẫn đường của Nga.

Tuy nhiên, Fadeev cũng tin rằng với sự tiếp cận đúng hướng đến thương mại hóa, công nghệ định vị của Nga sẽ có nhiều bước biến chuyển. Những thiết bị mới sẽ chứng minh chúng không những mang lại lợi ích sử dụng khi hổ trợ cả GPS lẫn Glonass mà còn mang lại lợi thế quảng bá.

Bộ thu nhận đa tín hiệu:


KB Navis cho biết công ty đã chế tạo thành công loại chip thu nhận nhỏ hơn cả đồng xu để hổ trợ các thiết bị dẫn đường thế hệ mới với đa tín hiệu nhằm thu được thành công về thương mại ở trong và ngoài nước.

Theo giám đốc bộ phận kinh doanh của KB Navis, Georgy Shulgin: "Hiện tại, chúng tôi đã hoàn tất phát triển mô đun thu sóng trên một dòng sản phẩm mới. Mô đun có thể thu nhận tín hiệu từ 4 hệ thống: Glonass, GPS, Galileo và Compass Trung Quốc. Kích cỡ, mức tiêu thụ năng lượng, tiềm năng sản xuất hàng loạt và giá cả có thể so sánh với các mô đun GPS."

Tuy vẫn chỉ là giai đoạn thử nghiệm nhưng theo Shulgin, công ty đang lên kế hoạch sản xuất hàng loạt vào giữa năm nay. Ông cho biết giá sản phẩm hoàn thiện sẽ thấp hơn nhiều so với Glospace và tương đương GPS.

Rất nhiều quốc gia khác đã ký hợp đồng với KB Navis để mua các mô đun mới. Tín hiệu vui đang đến với hệ thống định vị của Nga, nhưng liệu Glonass có thật sự giúp ích cho người dân để tìm đường hay không còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố - chẳng hạn như số lượng vệ tinh hoạt động trên quỹ đạo.

Các nhà khoa học vẫn đang gấp rút hoàn tất Glonass trong thời gian sớm nhất và tương lai gần, chúng ta sẽ có cơ hội tiếp cận với một công nghệ định vị được coi là mạnh mẽ và tiên tiến nhất từ trước đến nay. Hy vọng, việc thu nhận tín hiệu vệ tinh để xác định vị trí hay dẫn đường sẽ không còn quá khó khăn nữa.

Nguồn: BBC